12 sierpnia 2026 roku nad Europą nastąpi głębokie zaćmienie Słońca, które, według przewidywań ENTSO-E, może spowodować krótkotrwały spadek generacji z instalacji fotowoltaicznych o nawet 9,7 GW przy bezchmurnym niebie. Pomimo tego operatorzy europejskich systemów elektroenergetycznych zapewniają, że zjawisko nie zagrozi dostawom energii.
Wpływ zaćmienia na europejską fotowoltaikę
Pas całkowitego zaćmienia obejmie m.in. Grenlandię, Islandię, północną Hiszpanię i niewielki obszar Portugalii, a także północną Rosję i Atlantyk. W pozostałej części Europy, w tym w Polsce, będzie ono widoczne jako zaćmienie częściowe. Najważniejszy dla energetyki okres przypadnie między godziną 19:15 a 21:30 czasu środkowoeuropejskiego letniego, kiedy to produkcja PV zacznie spadać szybciej niż wynikałoby to z naturalnego obniżania się Słońca.
Późna pora dnia jest jednocześnie czynnikiem ograniczającym skalę problemu. Produkcja fotowoltaiczna byłaby już znacznie niższa niż w godzinach południowych. W wielu krajach, szczególnie na zachodzie kontynentu, po przejściu cienia Księżyca generacja nie zdąży się odbudować, ponieważ wcześniej nastąpi zachód Słońca. Prognozowany ubytek 9,7 GW oznacza chwilową zmianę mocy, a nie utratę 9,7 GWh energii. Skala spadku będzie również zależna od zachmurzenia; przy istniejących chmurach efekt zaćmienia może być mniej widoczny. W 2025 roku energia słoneczna odpowiadała za około 13% produkcji energii elektrycznej w Unii Europejskiej, co podkreśla konieczność uwzględniania takich zjawisk w planowaniu pracy systemu.
Prognozy dla poszczególnych krajów
- Hiszpania: Red Eléctrica szacuje, że produkcja słoneczna na Półwyspie Iberyjskim może zmniejszyć się maksymalnie o około 5 GW, co stanowi równowartość około 13% maksymalnego zapotrzebowania w typową sierpniową środę. Hiszpański operator ocenia wpływ na system jako ograniczony i zapowiada zwiększenie rezerw.
- Niemcy: Niemieccy operatorzy przesyłowi prognozują spadek generacji PV o maksymalnie 2 GW przy bezchmurnym niebie. Jest to niewielka część z ponad 110 GW mocy zainstalowanej w kraju, co wynika z późnej pory zaćmienia.
- Francja: Oczekuje się ubytku około 1,8 GW przy mocy zainstalowanej PV przekraczającej 30 GW.
- Austria: Prognozowany spadek mocy to około 19 MW, z 212 MW do 193 MW. Ten przykład pokazuje, że nawet głęboka faza zaćmienia może wywołać stosunkowo niewielki ubytek mocy, jeśli następuje tuż przed zachodem Słońca.
Sytuacja w Polsce
W Polsce zaćmienie rozpocznie się między godziną 19:10 a 19:18, w zależności od lokalizacji. Maksymalna widoczna faza nastąpi około godziny 20:00, kiedy Słońce będzie znajdowało się bardzo nisko nad zachodnim horyzontem. W zachodniej części kraju Księżyc może przesłonić około 85% tarczy słonecznej, w Warszawie około 82%. W wielu miejscach Słońce zajdzie przed astronomicznym zakończeniem zjawiska.
Polskie Sieci Elektroenergetyczne (PSE) poinformowały, że moc zainstalowana fotowoltaiki w Polsce wynosi już 27,5 GW. Operator nie opublikował jednak liczbowej prognozy spadku generacji. Nie można zakładać, że przesłonięcie około 80-85% tarczy Słońca spowoduje utratę podobnego odsetka z 27,5 GW, ponieważ moc zainstalowana jest wartością znamionową, a wieczorna produkcja będzie stanowiła tylko część tej wartości. PSE zapewnia, że zjawisko zostało uwzględnione w planach pracy Krajowego Systemu Elektroenergetycznego, a przygotowania są koordynowane z operatorami europejskiego systemu kontynentalnego.
Przygotowania operatorów systemu
Operatorzy systemów elektroenergetycznych w całej Europie analizują nie tylko produkcję PV, ale także prognozy pogody, wymianę transgraniczną oraz zachowanie odbiorców. Produkcja i zużycie energii muszą być równoważone w każdej chwili, dlatego operatorzy muszą z wyprzedzeniem przygotować odpowiednie rezerwy oraz możliwości zmiany pracy innych źródeł. ENTSO-E powołało specjalny zespół do bieżącej analizy sytuacji i koordynacji działań, aby zapewnić stabilność dostaw energii.
Opracowano na podstawie informacji rynkowych: HVAC / branża ogólna. Inspiracja źródłowa: GLOBEnergia.
