Wstępne wyniki badań przeprowadzonych na Uniwersytecie Loughborough w Wielkiej Brytanii wskazują, że zewnętrzne systemy zacieniające mogą znacząco obniżyć temperaturę w pomieszczeniach. Testy, realizowane w miesiącach letnich 2025 i 2026 roku na dwóch identycznych domach testowych, wykazały, że niektóre rozwiązania zacieniające są w stanie zredukować szczytowe temperatury operacyjne wewnątrz budynków o ponad 6°C, a także skrócić czas przegrzewania o ponad 50%.
Wyzwanie przegrzewania w budynkach mieszkalnych
Przegrzewanie się budynków mieszkalnych stanowi jedno z kluczowych wyzwań dla brytyjskiego budownictwa. Prognozy klimatyczne wskazują na rosnącą intensywność i częstotliwość fal upałów, podczas gdy znaczna część istniejących zasobów mieszkaniowych została zaprojektowana głównie z myślą o zatrzymywaniu ciepła, a nie jego ograniczaniu. Poprawa komfortu termicznego latem, bez zwiększania zależności od aktywnego chłodzenia, staje się priorytetem dla projektantów i decydentów.
Zewnętrzne osłony przeciwsłoneczne uznawane są za jedną z najskuteczniejszych strategii ograniczania niepożądanych zysków ciepła słonecznego, zanim dostaną się one do budynku. Mimo że zasada działania jest dobrze znana, brakuje dotychczas szczegółowych, zmierzonych danych, pokazujących efektywność różnych systemów zacieniających w rzeczywistych warunkach.
Metodologia badań i testowane rozwiązania
W ramach badań, prowadzonych przez Niloo Todeh Kharman, doktorantkę z Loughborough University, wykorzystano parę identycznych domów testowych. Są to bliźniacze budynki z lat 30. XX wieku, zlokalizowane na południowej ekspozycji, reprezentujące około 25% brytyjskiego zasobu mieszkaniowego. Ich konstrukcja, układ i stan po renowacji są identyczne. Jeden z domów służył jako obiekt referencyjny bez zacienienia, drugi zaś był wyposażany w różne systemy osłon zewnętrznych, co pozwoliło na precyzyjną ocenę każdego rozwiązania w warunkach rzeczywistych.
Aby jak najwierniej odtworzyć warunki użytkowania, w obu domach generowano wewnętrzne zyski ciepła (od mieszkańców, oświetlenia i urządzeń) za pomocą inteligentnych systemów sterujących oświetleniem elektrycznym, zgodnie z profilami syntetycznego obłożenia rekomendowanymi w CIBSE TM59 (2017). Włączono również wentylację nocną, otwierając okna w sypialniach w godzinach snu.
Wśród testowanych urządzeń zacieniających znalazły się: zewnętrzne rolety, żaluzje fasadowe, markizy, markizy koszowe (typu Dutch canopy) oraz okiennice harmonijkowe. Eksperymenty trwały wiele miesięcy, poddając każdy system różnym warunkom pogodowym – od łagodnej wiosny po intensywne letnie upały. Precyzyjny monitoring środowiskowy rejestrował wewnętrzne temperatury operacyjne, temperaturę powietrza zewnętrznego, promieniowanie słoneczne i prędkość wiatru.
Kluczowe wnioski z testów
Początkowe wyniki jednoznacznie potwierdzają znaczący wpływ zewnętrznego zacienienia. W okresach fal upałów niektóre urządzenia zacieniające obniżyły szczytowe wewnętrzne temperatury operacyjne o ponad 6°C w porównaniu do domu referencyjnego bez osłon. Dla kilku systemów czas przegrzewania skrócił się o ponad 50%. W sypialniach wentylacja nocna skutecznie zmniejszyła czas utrzymywania się podwyższonych temperatur po upalnych dniach.
Badania wykazały również, że nie wszystkie systemy zacieniające są równie efektywne. Na ich wydajność wpływają takie czynniki jak geometria, stopień otwartości, wysunięcie, kąt nachylenia lameli oraz sposób działania. Wyniki te podkreślają znaczenie kontrolowania zysków ciepła słonecznego u źródła oraz umożliwiania ucieczki nadmiaru ciepła, gdy temperatura zewnętrzna spada. Badania te dostarczają wysokiej jakości danych z rzeczywistych warunków, które posłużą do przyszłych studiów modelowania i rozwijania metod porównywania systemów zacieniających, wspierając szersze wdrażanie pasywnych rozwiązań chłodzących w sektorze mieszkaniowym w Wielkiej Brytanii. Pełne wyniki zostaną zaprezentowane podczas CIBSE Technical Symposium 2027.
Opracowano na podstawie informacji rynkowych: HVAC / branża ogólna. Inspiracja źródłowa: CIBSE Journal.
