W Polsce obserwuje się ponowny wzrost cen pelletu, co jest bezpośrednim skutkiem zwiększonego zapotrzebowania oraz niedoboru surowca. Program „Czyste Powietrze” przyczynił się do instalacji nawet 100 tysięcy nowych kotłów pelletowych rocznie, generując dodatkowy popyt na 400-500 tysięcy ton paliwa w skali roku za każde 100 tysięcy urządzeń.
Deficyt surowca i rosnący popyt
Według danych Polskiej Rady Pelletu, krajowa produkcja pelletu wynosi obecnie około 2 milionów ton rocznie, co wystarcza do obsługi około 400 tysięcy kotłów. Szacuje się jednak, że w Polsce funkcjonuje już około 450 tysięcy urządzeń, co sprawiło, że kraj, niegdyś eksporter pelletu, stał się importerem. To właśnie rosnąca liczba użytkowników jest jedną z głównych przyczyn presji cenowej na rynku.
Problem nie leży w niewystarczających mocach produkcyjnych fabryk pelletu, które posiadają większy potencjał wytwórczy niż obecna produkcja. Barierą stał się deficyt trocin – podstawowego surowca. O trociny konkurują również producenci mebli, płyt wiórowych i płyt OSB, co windowało ich ceny o kilkaset procent. Obecnie metr przestrzenny trocin może kosztować około 150 zł, a do wytworzenia jednej tony pelletu potrzeba do dziewięciu metrów sześciennych tego materiału. W tej sytuacji dalszy wzrost cen gotowego produktu wydaje się nieunikniony.
Specyfika rynku pelletu i ryzyka dla kupujących
Rynek pelletu jest jednym z najmniej regulowanych segmentów rynku energii. Ceny kształtowane są niemal wyłącznie przez relacje podaży i popytu, a produkcja i dystrybucja są mocno rozproszone. Ograniczone możliwości magazynowania większych ilości produktu sprawiają, że nawet niewielkie zakłócenia podaży mogą prowadzić do lokalnych niedoborów i gwałtownych skoków cen, zwłaszcza w okresie grzewczym.
Wzrost cen przyciąga również nieuczciwych sprzedawców. Kupujący powinni zachować czujność wobec ofert internetowych z wyjątkowo niskimi cenami i wybierać wyłącznie sprawdzonych dostawców, unikając pełnych przedpłat. Ryzyko obejmuje zarówno otrzymanie produktu niskiej jakości, jak i utratę wpłaconych środków.
Skutki programów dotacyjnych i powrót do paliw tradycyjnych
Jednym z niepokojących zjawisk jest ponowny wzrost zainteresowania kotłami na ekogroszek, które odpowiadają za około 30-40 procent sprzedaży wszystkich kotłów na paliwa stałe. Obserwuje się także powrót do urządzeń na drewno kawałkowe, w tym kotłów z ręcznym załadunkiem. Trend ten stoi w sprzeczności z celami ograniczania emisji CO2, ale wynika z poszukiwania przez konsumentów bezpieczeństwa energetycznego i przewidywalnych kosztów ogrzewania.
Wielu ekspertów wskazuje, że programy dotacyjne, stymulujące szybką wymianę źródeł ciepła bez uwzględnienia możliwości rynku paliwowego, mogły zaburzyć rynek. Inwestorzy często wybierali źródła ciepła, kierując się wysokością dopłat, a nie analizą późniejszych kosztów eksploatacji. Efektem są niezadowoleni użytkownicy oraz niestabilność cenowa na rynku nośników energii.
Możliwe kierunki stabilizacji rynku
Wśród propozycji stabilizacji rynku pojawia się pomysł zaangażowania Lasów Państwowych w produkcję pelletu. Takie działanie mogłoby pomóc w ustabilizowaniu podaży, lepszym wykorzystaniu krajowych zasobów drewna oraz ograniczeniu kosztów transportu. Drewno opałowe, sprzedawane obecnie przez Lasy Państwowe, mogłoby w większym stopniu trafiać do produkcji pelletu, który w kotłach jest znacznie efektywniejszy od drewna kawałkowego, zużywając nawet o połowę mniej paliwa.
Podczas kryzysu pelletowego w sezonie 2022/2023, gdy ceny sięgały około 4,5 tysiąca złotych za tonę, Lasy Państwowe analizowały już możliwość rozpoczęcia produkcji i wprowadziły pilotażową partię produktu na rynek. Sama zapowiedź wejścia państwowego gracza mogła przyczynić się do uspokojenia sytuacji i późniejszego spadku cen.
Perspektywy dla rynku pelletu
Mimo obecnych podwyżek, sytuacja nie jest tak dramatyczna jak w szczycie kryzysu energetycznego, kiedy ceny pelletu były o około 40 procent wyższe. Pellet pozostanie ważnym paliwem dla ogrzewnictwa indywidualnego, jednak jego dalszy rozwój wymagać będzie zachowania równowagi między liczbą instalowanych urządzeń a możliwościami produkcyjnymi branży. Bez takich działań kolejne wzrosty popytu mogą prowadzić do powtarzania się kryzysów cenowych, wpływając na decyzje inwestorów i kierunki rozwoju całego rynku ogrzewnictwa.
Opracowano na podstawie informacji rynkowych: HVAC / branża ogólna. Inspiracja źródłowa: WysokieNapiecie.pl.
