Komisja Europejska przyjęła ramy pomocy publicznej na rzecz wsparcia Paktu dla czystego przemysłu, znane jako CISAF (Clean Industrial Deal State Aid Framework), 25 czerwca 2025 roku. Dokument ten pozwala państwom członkowskim na udzielanie pomocy publicznej przedsiębiorstwom do końca 2030 roku w celu przyspieszenia transformacji energetycznej. Mimo to, Polska wyraźnie ustępuje innym krajom Unii Europejskiej w zakresie wdrażania kluczowych mechanizmów wsparcia, zwłaszcza tych dotyczących obniżania cen energii dla energochłonnego przemysłu.
Ramowe zasady CISAF i ich znaczenie
CISAF obejmuje wsparcie dla inwestycji w odnawialne źródła energii (OZE), magazynowanie energii, niskoemisyjne paliwa oraz technologie wychwytywania i składowania CO2 (CCS). Kluczowym elementem, na który liczył polski przemysł, jest możliwość tymczasowego obniżenia cen energii elektrycznej dla odbiorców energochłonnych. Mechanizm ten pozwala na redukcję cen o maksymalnie 50% średniej rocznej ceny hurtowej, nie więcej niż dla 50% rocznego zużycia danego podmiotu, z górnym limitem 50 euro/MWh. Beneficjenci tej pomocy są zobowiązani zainwestować co najmniej połowę otrzymanych środków w dekarbonizację swojej działalności, na przykład w OZE czy efektywność energetyczną.
Polska na tle Europy w kosztach energii i wdrażaniu CISAF
Według danych Eurostatu za drugie półrocze 2025 roku, całkowite koszty energii dla największych odbiorców w Polsce były najwyższe w Unii Europejskiej. Były one o 149% wyższe niż we Francji, o 91% niż w Hiszpanii, o 38% niż we Włoszech i o 34% niż w Niemczech. Pomimo tej sytuacji, Polska zwleka z wprowadzeniem mechanizmów CISAF, podczas gdy inne państwa podjęły szybkie działania. Niemcy, Bułgaria i Słowenia już w kwietniu (nieokreślonego roku, ale przed notyfikacją Irlandii w lipcu) otrzymały zgodę Brukseli na wdrożenie tego mechanizmu. Niemcy przeznaczą na ten cel 3,8 miliarda euro, Bułgaria 334 miliony euro, a Słowenia 90 milionów euro. W połowie lipca Komisja Europejska poinformowała również o notyfikacji pomocy planowanej przez Irlandię na kwotę 300 milionów euro.
Priorytety polskiego rządu: nowe inwestycje zamiast wsparcia dla istniejącego przemysłu
W Polsce Ministerstwo Rozwoju i Technologii ogłosiło 1 grudnia 2025 roku rozpoczęcie prac nad wsparciem dla projektów inwestycyjnych w zakresie czystych technologii. Jednak dopiero 16 grudnia 2026 roku premier Donald Tusk i minister Andrzej Domański przedstawili „pakiet pięciu impulsów inwestycyjnych”, w tym CISAF, ale wyłącznie w zakresie wsparcia dla nowych inwestycji w produkcję czystych technologii. Budżet przewiduje 5 miliardów złotych w formie grantów oraz 1,25 miliarda złotych ulg podatkowych w CIT. Projekt ustawy (UC156) o udzielaniu wsparcia na projekty inwestycyjne oparte na technologiach neutralnych emisyjnie, wymagający inwestycji o wartości co najmniej 110 milionów euro i utworzenia minimum 50 nowych miejsc pracy, ma zostać przyjęty w czwartym kwartale bieżącego roku.
W praktyce oznacza to, że polski rząd priorytetowo traktuje wspieranie nowych inwestycji związanych z czystymi technologiami, zaniedbując pomoc dla istniejącego przemysłu, którego udział w polskim PKB jest wyższy od średniej unijnej.
Skala wsparcia dla czystych technologii w UE
Polska nie należy do liderów także w tempie wdrażania wsparcia na nowe inwestycje w produkcję czystych technologii. Jesienią minionego roku zatwierdzono już pomoc w wysokości blisko 13 miliardów euro w ramach CISAF dla nowych inwestycji. Wśród beneficjentów znalazły się programy z Węgier (4,1 mld euro), Niemiec (3 mld euro), Włoch (1,5 mld euro), Francji (1,1 mld euro), Słowacji (1 mld euro), Hiszpanii (900 mln euro), Luksemburga (500 mln euro), Grecji (400 mln euro) i Austrii (200 mln euro).
Jeśli chodzi o systemy wsparcia inwestycji w OZE i inne czyste technologie, dotychczas notyfikowano mechanizmy o wartości ponad 110 miliardów euro. Największe pule dotyczą morskiej energetyki wiatrowej we Francji (74 mld euro), aukcji OZE we Włoszech (23 mld euro) oraz biometanu i magazynowania energii w Czechach, a także morskich wiatraków i CCS w Danii. W kwestii kluczowego dla przemysłu mechanizmu obniżającego ceny energii, polski resort rozwoju nie podaje konkretnych terminów wdrożenia, wskazując, że prace są w fazie dyskusji i przygotowań.
Opracowano na podstawie informacji rynkowych: HVAC / branża ogólna. Inspiracja źródłowa: WysokieNapiecie.pl.
