Europejski rynek energii elektrycznej odczuwa gwałtowny wzrost cen gazu, który w ciągu kilku tygodni znacząco podrożał. Skutki są najbardziej widoczne w państwach, gdzie elektrownie gazowe często ustalają cenę dla całego rynku. Przykładem są Włochy, gdzie hurtowe ceny prądu należą obecnie do najwyższych w Europie. Na wahania cen gazu podatna pozostaje również Polska, mimo że błękitne paliwo nie dominuje w krajowym miksie energetycznym.
Jak gaz wpływa na ceny energii?
Na europejskim rynku dnia następnego elektrownie składają oferty sprzedaży energii, zaczynając od tych o najniższych kosztach zmiennych. System najpierw wykorzystuje energię z odnawialnych źródeł, takich jak wiatr, słońce, woda, a także z elektrowni jądrowych. Następnie uruchamiane są droższe źródła, aż do pokrycia całego prognozowanego zapotrzebowania.
Cena dla wszystkich wytwórców jest ustalana na poziomie oferty ostatniej elektrowni, która jest potrzebna do zbilansowania rynku. Jeśli tą jednostką jest elektrownia gazowa, jej koszty – przede wszystkim cena paliwa oraz uprawnień do emisji CO₂ – wpływają na hurtową cenę całej energii. Z tego powodu gaz może decydować o cenach prądu nawet w państwie, w którym odpowiada za stosunkowo niewielką część produkcji.
Europejska Agencja Środowiska (EEA) wskazuje, że w pierwszych 16 tygodniach 2026 roku wahania cen gazu zwiększyły hurtowy rachunek za energię elektryczną w Unii Europejskiej o około 13 mld euro. Jednocześnie rozwój odnawialnych źródeł energii (OZE) po 2010 roku przyniósł odbiorcom około 29 mld euro oszczędności, ograniczając liczbę godzin, w których cenę ustalały elektrownie na paliwa kopalne.
Włochy: wysoka zależność i ceny
Włochy stanowią najbardziej czytelny przykład wpływu gazu na ceny energii. W okresie od stycznia do połowy kwietnia 2026 roku gaz odpowiadał za 53% krajowej produkcji energii elektrycznej, a źródła niskoemisyjne za około 40%. Co istotniejsze, elektrownie gazowe wpływały na hurtową cenę energii w 66% analizowanych godzin. Średnia cena prądu na włoskim rynku wyniosła w tym okresie około 127 euro/MWh.
W lipcu sytuacja uległa pogorszeniu. Średnie ceny energii w zależności od włoskiej strefy cenowej sięgały wówczas około 149–158 euro/MWh, co stanowiło jedne z najwyższych wyników w Europie. Dla porównania, lipcowa średnia wynosiła około:
- 110 euro/MWh w Polsce,
- 103 euro/MWh w Niemczech,
- 95 euro/MWh we Francji,
- 103 euro/MWh w Hiszpanii,
- 17 euro/MWh w Finlandii,
- 157 euro/MWh w Irlandii.
Hiszpania: OZE ogranicza wpływ gazu
Odwrotnym przykładem jest Hiszpania, gdzie rozwój OZE skutecznie ogranicza wpływ gazu na ceny. W pierwszych 16 tygodniach 2026 roku gaz odpowiadał tam za około 16% produkcji energii, natomiast 79% pochodziło ze źródeł niskoemisyjnych. Elektrownie gazowe wyznaczały cenę jedynie w 9% analizowanych godzin, co przełożyło się na średnią hurtową cenę energii wynoszącą 43 euro/MWh – niemal trzykrotnie niższą niż we Włoszech. Chociaż Hiszpania nie jest całkowicie odporna na kryzysy energetyczne, jej przykład pokazuje, jak rozwinięta energetyka wiatrowa i słoneczna może znacząco zmniejszyć częstotliwość, z jaką drogie elektrownie gazowe dyktują ceny rynkowe.
Polska również podatna na drogi gaz
Mimo że polska energetyka wciąż opiera się głównie na węglu, a udział jednostek gazowych jest mniejszy niż we Włoszech, Europejska Agencja Środowiska zaliczyła Polskę do rynków szczególnie podatnych na wahania cen gazu. Według analizy EEA, koszt produkcji w elektrowniach gazowych wpływał na cenę energii w 63% godzin w okresie od stycznia do połowy kwietnia 2026 roku. Wskaźnik ten pokazuje, jak często cena na rynku dnia następnego była równa lub wyższa od krótkoterminowego kosztu produkcji energii w elektrowni gazowej, co oznacza, że Polska może być narażona na drogi gaz, nawet jeśli jego udział w rocznej produkcji jest ograniczony. Rozwój OZE obniża obecnie polskie ceny hurtowe o około 5–10 euro/MWh w porównaniu do hipotetycznego scenariusza z poziomem mocy OZE z 2010 roku.
Lipcowy wzrost cen gazu
Skalę lipcowego wzrostu cen gazu ilustrują dane niemieckiej giełdy EEX. Indeks TTF Neutral Gas Price, który 1 lipca wynosił 43,56 euro/MWh, wzrósł do 62,13 euro/MWh do 24 lipca, a dzień później osiągnął 63,26 euro/MWh. Mimo późniejszej deeskalacji napięcia geopolitycznego, 28 lipca cena nadal utrzymywała się na poziomie 58,57 euro/MWh, co oznacza wzrost o około 34% względem początku miesiąca. Na ten wzrost wpłynęły m.in. konflikt na Bliskim Wschodzie, ryzyko ograniczeń w dostawach LNG, konkurencja o skroplony gaz z odbiorcami azjatyckimi oraz niski poziom europejskich magazynów. Dodatkowym czynnikiem były wysokie temperatury, zwiększające zużycie energii przez klimatyzację i ograniczające dostępność niektórych konwencjonalnych źródeł.
Opracowano na podstawie informacji rynkowych: HVAC / branża ogólna. Inspiracja źródłowa: GLOBEnergia.
